Efsane

Efsane

Efsane; kişi, yer ve olayları konu alan, inandırıcılık özelliğine sahip olmakla birlikte olağanüstülüklere yer veren kaynaklarını genellikle geçmişten alan kısa ve anonim anlatılardır. Hayalî hikâye ve söylence olarak da tanımlanır. Efsanelerdeki temel amaçlardan önemlisi toplumsal değerlerin yaşatılmaya çalışılmasıdır. Bu değerler, daha çok örnek tipler aracılığıyla devam ettirilmiştir. Bu bakımdan toplum hayatında olumlu davranışları ile etkili olan toplumlara yön veren tiplerin davranış ve hareketleri, efsanelere konu olabilir. Halk kültürünün değerli verimlerinden olan efsanelerin ayrıca5 gelenek ve görenekleri korumak, insanlara ders vermek, kişilere ve yerlere saygınlık kazandırmak gibi toplum yaşamında önemli işlevleri vardır. Bir diğer özelliği ise efsanelere halkın inanmasıdır. Bu yönüyle efsaneler masallardan ayrılır. Efsanelerin konuşma diline dayalı düz bir anlatımı vardır.

Efsane türü 19. yy.ın başlarından itibaren Avrupa’da ilgi görmeye başlamıştır. Efsane konusunda önemli çalışmayı Grimm Kardeşler yapmıştır. Türk edebiyatında ise Pertev Naili Boratav, Saim Sakaoğlu, Şerif Aktaş, Metin Ergun’un çalışmaları bulunmaktadır. Türk efsanelerini; dünyanın yaratılışı ve sonu ile ilgili efsaneler, tarihî efsaneler, tabiatüstü şahıslar ve varlıklar üzerine efsaneler, dinî efsaneler gibi sınıflandırmak mümkündür. Dinî nitelikteki efsanelere menkıbe adı verilir.

Efsaneler oluşurken mitolojik kökler, tarihî kökler, dinî kökler, hayalî ve fantastik köklerden beslenir. Anadolu kaynaklı efsanelerin hemen hemen hepsi yaşanmış olayları yansıtır ve yaşamış kişileri konu alır.

Anadolu kaynaklı efsanelere örnekler:

Truva Atı (Çanakkale)

Sümela Manastırı efsanesi (Trabzon)

Kız Kulesi efsanesi (İstanbul)

Balıklı Göl efsanesi (Urfa)

Gelin Kayası, Yusufçuk Kuşu, Çoban Çeşmesi gibi birçok efsane günümüzde halk arasında hâlâ söylenen efsanelerdir.

Sosyal Medyada Paylaş Facebook Twitter Google+

Etiketler: ,
Eklenme Tarihi: 11 Ekim 2019

Facebook Yorumları

Konu hakkında yorumunuzu yazın