Deneme yazıları, deneme nedir?

Deneme yazıları, deneme nedir?

Deneme herhangi bir konu üzerinde yazarın kesin yargıya varmadan, kurallara bağlamadan görüş ve düşüncelerini serbestçe ortaya koyduğu bir fikir yazısıdır. Aşağıda bir edebi tür olarak deneme hakkında bilgiler yer alıyor.

Konuları ve yazılış amaçlarına göre denemeler




Açık Lise hangi seçmeli ders için hangi kitaba çalışacaksınız, hangi derslerin testlerini çözeceksiniz sorularının cevabını içeren aöl.meb.gov.tr duyurusu için tıklayın!


Klasik denemeler, edebî denemeler, felsefi denemeler ve eleştirel denemeler olarak gruplandırılır.

Deneme yazılarının özellikleri

  • Konu sınırlaması yoktur.
  • Duygu değil düşünce yazılarıdır. Ama iddialı değildir. Ele aldığı konuyu ispatlamak için uğraşmaz.
  • Amacı eğitmek, öğretmek değildir. Bilgi verirken düşündürür.
  • Denemede yazar kendisi ile tartışır, konuşur gibi yazar.
  • İşlediği konu üzerindeki çeşitli düşünceleri, kendi yorumunu da katarak ortaya koyar.
  • Ciddi sorunlardan söz ederken bile gülümsetir.
  • Denemeci kendi kendisiyle konuşur gibi yazar, anlatımı içten, doğal ve yoğundur.
  • Dili doğru ve güzel kullanır.
  • Düşünce ufku geniş ve kendine özgü bir birikime sahiptir.
  • Deneme herhangi bir konuda, düşündürücü, öğretici, inandırıcı ve ufuk açıcıdır.
  • Deneme rahat okunan bir düşünce yazısıdır.
  • Deneme yazarı birçok kaynaktan (tarih, sosyoloji, ünlü kişilerin özdeyişleri vb.) beslenir. Ama denemeci seçtiği konuyu farklı bir yaklaşımla işler.
  • Deneme; makale ve eleştiriden farklıdır. Çünkü ele aldığı düşünce ya da savı doğrulama, kanıtlama gibi bir düşüncesi yoktur. Makale ve eleştiriden bu yönü ile ayrılır.
  • Denemeler de makale planına (giriş, gelişme, sonuç) göre yazılır.
  • Denemelerde açıklayıcı anlatım türünden yararlanılır. Çünkü kişi ele aldığı konuyu kendine göre yorumlar. Tartışmacı anlatım türünden de denemelerde yararlanılır.
  • Denemelere gazete ve dergilerde rastlanabileceği gibi bağımsız kitap biçiminde de rastlanabilir.





Dünya edebiyatında deneme türünün ilk örneklerini veren Montaigneolmuştur. Büyük bir kültür birikimine sahip olan Montaigne çeşitli konularda görüşlerini anlatmış, bunu yaparken, kendini dolayısıyla insanı anlatmıştır. Daha sonra İngiliz yazar Francis Bacon (Fransis Beykın) deneme türünde eser vermiştir.

Türk edebiyatında deneme türünün ilk örnekleri II. Meşrutiyet’ten sonra verilmiştir. Cenap Şahabettin, Ahmet Rasim, Ahmet Hâşim, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Yahya Kemal bu türde eserler vermişlerdir. Nurullah Ataç denemelerini konuşur gibi yazar ve yargılarında özneldir. Sabahattin Eyupoğlu’da yargılarında özneldir.

Suut Kemal Yetkin, Mehmet Kaplan, Melih Cevdet Anday, Sâlah Birsel deneme türünde eser veren bazı sanatçılardır.

Sözlü Dönem Edebi Türler: Sav, Sagu, Koşuk ve Destanlar

Edebî Türler

Türk Edebiyatında İlkler

Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı

Roman nedir, romanın bölümleri, roman türleri ve özellikleri nelerdir?

Sözlü anlatım türleri: Panel, Açık oturum, Bilgi şöleni, Sempozyum, Münazara, Forum nedir? Kuralları ve özellikleri nelerdir?

Sosyal Medyada Paylaş Facebook Twitter Google+

Mobil Uygulamamızı İndirin, Açık Lise Sınavları Sorun Olmaktan Çıksın!


Etiketler: ,
Eklenme Tarihi: 31 Ocak 2018

Facebook Yorumları

Konu hakkında yorumunuzu yazın