Cumhuriyet Dönemi’nin ilk yıllarında makale yazan gazeteciler

Aşağıdakilerden hangisi Cumhuriyet Dönemi’nin ilk yıllarında makale yazan gazetecilerden biri değildir?

Açık Lise Dil ve Anlatım 8 Temmuz 2017 8. Soru Çözümü:

A) Falih Rıfkı Atay
B) Hüseyin Cahit Yalçın
C) Ali Naci Karacan
D) İbrahim Şinasi

Çözüm:

İbrahim Şinasi.

Falih Rıfkı Atay (1894- 1971)




Falih Rıfkı Atay (1894, İstanbul – 20 Mart 1971, İstanbul), Türk gazeteci, yazar, milletvekili.

Cumhuriyet döneminin en etkin gazetecilerindendir. İzmir’in kurtuluşundan sonra Mustafa Kemal ile tanışıp dostluğunu kazanan Falih Rıfkı Bey, özellikle Atatürk’ü yakından tanıtan anılarıyla ünlendi.

1923-1950 yılları arasında milletvekili olarak siyasette yer aldı. Cumhuriyetin kurucusu Atatürk’ e yakınlığı nedeniyle çok önemli olaylara tanıklık etmiş ve kişisel tarihi cumhuriyet tarihi ile özdeşleşmiştir. Ayrıca Atay, Türkiye’de Türk basınında sansürün kaldırılmasının yıl dönümü olarak her yıl 24 Temmuz tarihinde düzenlenen Basın Bayramı’nın tarihini ortaya atmıştır.

İstanbul Darülfünun Edebiyat Şubesi mezunudur. 4. Ordu Komutanı Emir Subaylığı, Bahriye Nezareti Hususi Kalem Müdür Yardımcılığı, Hakimiyet-i Milliye, Milliyet, Ulus, Aksam Gazeteleri Başyazarlıkları, Yazarlık, TBMM II., III. ve IV. Dönem Bolu, V.VI., VII. ve VIII. Dönem Ankara Milletvekilliği ile II. ve III. Dönem Divan-ı Riyaset Katipliği, Divan-ı Riyaset İdare Memurluğu ve IV. Dönem Uluslararası Parlamentolar Birliği Türk Grubu Üyeliği yapmıştır. Evli ve bir çocuk babasıdır.

Falih Rıfkı Atay’ın Eserleri:

Anı

  • Ateş ve Güneş (Suriye ve Filistin savaş anılan, 1918),
  • Zeytindağı (1932),
  • Mustafa Kemal’in Mütareke Defteri (1955),
  • Mustafa Kemal’in Ağzından Vahdettin (1955),
  • Çankaya (1961),
  • Batış Yılları (1963),
  • Kurtuluş (1966))
  • Atatürk Ne İdi? (1968)
  • Bayrak (1970)

Gezi Yazısı

  • Faşist Roma, Kemalist Tiran,
  • Kaybolmuş Makedonya (1930),
  • Deniz Aşırı (1931),
  • Yeni Rusya (1931),
  • Moskova-Roma (1932),
  • Bizim Akdeniz (1934),
  • Taymis Kıyıları (1934),
  • Tuna Kıyıları (1938),
  • Hind (1944),
  • Yolcu Defteri , (1946),
  • Gezerek Gördüklerim (1970)

Fıkra

  • Eski Saat (1933),
  • Niçin Kurtulmamak (1953),
  • Çile (1955),
  • İnanç (1965),
  • Pazar Konuşmaları (1966)

İnceleme

  • Başveren İnkılapçı (Ali Suavi Üzerine, 1954),
  • Atatürkçülük Nedir (1966),
  • Londra Konferansı Mektupları (1933),
  • Türk Kanadı (1941),
  • Kanat Vuruşu (1945)

Monografi

  • Babamız Atatürk (çocuklar için, 1955)

Hüseyin Cahit Yalçın (1875-1957)




Hüseyin Cahit Yalçın“Hüseyin Cahit” (7 Aralık 1875, Balıkesir (İstanbul nüfusuna kayıtlı)- 18 Ekim 1957, İstanbul), Türk gazeteci, yazar, çevirmen, siyaset adamı.

Yazı hayatına Servet-i Fünun döneminde edebiyatçı olarak başlamış, II. Meşrutiyet, Atatürk, İsmet İnönü dönemlerinde her daim sert kalemiyle yazdığı polemik ve eleştirilerle ve aynı zamanda da kültürün yaygınlaşmasına destekleriyle akıllarda kalmış, gazeteci, yazar, siyaset adamıdır.

Hüseyin Cahit Yalçın’ın Eserleri

  • Nâdîde (1891)
  • Hayât-ı Muhayyel (1898)
  • Hayal İçinde (1901)
  • Hayât-ı Hakîkiyye Sahneleri (1909)
  • Türkçe Sarf ve Nahiv (üçüncü sene 1908, birinci sene 1910, ikinci sene 1910)
  • Türkçe Sarf ve Nahiv (yeni başlayanlar için, 1910)
  • Kavgalarım (1910)
  • Niçin Aldatırlarmış? (1922)
  • Edebî Hâtıralar (1935, Rauf Mutluay tarafından sadeleştirilerek Edebiyat Anıları adıyla yayımlanmıştır, 1975)
  • Siyasal Anılar (aynı adla Rauf Mutluay tarafından sadeleştirilip bazı kısımları çıkarılarak yayımlanmıştır, 1976).

Bazı çevirileri

  • Pierre Loti’den İzlanda Balıkçıları (1903)
  • Leon Marillie’den Hürriyyet-i Vicdân (İstanbul 1906)
  • Tollio Murri’den Kürek Cehennemi (1936)
  • Joseph de Guignes’den Hunlar’ın, Türkler’in, Moğollar’ın ve Daha Sair Tatarlar’ın Târîh-i Umûmîsi (I-VIII, İstanbul 1923-1925)
  • Leone Caetani’den İslâm Tarihi (I-X, İstanbul 1924-1927)
  • Vilfredo Pareto’dan Sosyalist Meslekleri (1924)
  • Emile Durkheim’den Din Hayatının İbtidaî Şekilleri (I-II, İstanbul 1924)
  • Yrjö Hirn’den Sanâyi-i Nefîsenin Menşeleri (1925)
  • Stuart Mill’den Hürriyet (1927)
  • A. Lawrence Lowel’dan İngiltere’nin Hükûmeti (I-V, İstanbul 1927)
  • Alfred Binet’den Ruh ve Beden (1927)
  • Etienne Vacherot’dan Demokrasi (1931)
  • Jacques Bainville’den Fransa Tarihi (1-2, İstanbul 1938)
  • Busbeke’ten Türk Mektupları (1939)
  • Adolf Hitler’den Kavgam (1940)
  • Arthur Koestler’den Sovyet Efsanesi ve Hakikat: Kızıl Rusya’nın İç Yüzü (1947)

Ali Naci Karacan (1896-1955)




Ali Naci Karacan (1896 – 7 Temmuz 1955), gazeteci ve yazar.

Gazete sahibi Ercüment Karacan’ın babası, Number 1 FM radyosunun sahibi Ömer Karacan’ın büyükbabasıdır. Fransız Ererler Okulu’nu ve Galatasaray Lisesi’ni bitirdi. Gençliğinde Servet-i Fünun‘da aruz vezniyle şiirleri yayınlandı. Tasvir-i Efkâr gazetesinde üç yıl çalıştı; sonra İkdam‘a geçti. Bu gazetede İttihat ve Terakki Cemiyeti’ni eleştiren yazılar yazdı. Vakit‘te yazı işleri müdürü oldu. I. Dünya Savaşı’na çevirmen olarak katıldı. İki arkadaşıyla birlikte Türk Kurtuluş Savaşı’nı destekleyen Akşam gazetesini yayınladı. Akşam‘da Necmettin Sadık Sadak ve Falih Rıfkı Atay ile birlikte çalıştı. Lozan Antlaşması dolayısıyla İsviçre’ye gitti. İkdam‘ı yeniden çıkardı, gazete kapanınca Viyana’ya gitti. 1931’de Viyana’dan döndü, sırasıyla Politika ve İnkılap gazetelerini yayınladı. Bunlar da kapandıktan sonra 1935’te Tan gazetesini kurdu. 1936’da Tan‘dan ayrılıp Anadolu Ajansı temsilcisi oldu. 1948’e dek yurt dışında kaldı. 1950’de Milliyet gazetesini kurdu. Milliyet‘in “Anayasa”sı adını verdiği yayın programını ve biçimini Peyami Safa ve Cemil Cahit Toydemir’le birlikte hazırladı. 1955’te geçirdiği kalp kriziyle hayata veda etti.

Eserleri

  • Ya Hürriyet Ya Ölüm (1934)
  • Lozan Konferansı ve İsmet İnönü (1943)

İbrahim Şinasi (1826-1871)

İbrahim Şinasi (d. 5 Ağustos 1826, İstanbul – ö. 13 Eylül 1871, İstanbul), Türk gazeteci, yayımcı, şair ve oyun yazarı.

Türk toplumunda Tanzimat’ın ilanı ile başlayan batılılaşma sürecinin ilk ve en önemli yazarlarındandır. Türk toplumunu batı tarzındaki şiirle tanıştıran ve tiyatro, makale gibi Batılı edebi türlerin ilk örneklerini veren Şinasi yenilikçi fikirleri ve edebiyat sahasındaki çalışmalarıyla kendi döneminin aydınlarını etkilemiş önemli bir isimdir.

İlk Türkçe Özel Gazete ve İlk Tiyatro Oyunu

Geniş halk kitlelerini eğitmek için gazeteyi bir araç olarak gören Şinasi, ilk Türkçe özel gazete olan Tercüman-ı Ahval‘i Agâh Efendi ile birlikte çıkardıktan sonra matbaa kurup Tasvir-i Efkâr adlı gazeteyi çıkarmış; tefrika, abone gibi kavramları ülkenin gazetecilik yaşamına getirmiştir. Sanatçı tiyatroyu da eğitime katkı sağlamak üzere bir araç olarak değerlendirdi ve yanlış geleneklerin eleştirildiği Batı tarzı ilk Türkçe tiyatro olan Şair Evlenmesi‘ni kaleme aldı. Şair Evlenmesi aynı zamanda noktalama işaretlerinin ilk kez kullanıldığı eserdir. Ancak bu tiyatro kendi sağlığında değil, ancak 1908 yılında sahnelenebilmiştir. Tasvir-i Efkâr Matbaası’nda kendi ekonomik sermayesiyle matbaacılık, yayımcılık yaptı.

Şinasi, gazetede tefrika halinde yayımlanan yazıları Tasvir-i Efkâr Matbaası’nda kitap olarak bastı. Bu eserlerin başında Ahmed Vefik Paşa’nın Ebülgazi Bahadır Han’dan tercüme ettiği Uşal Şecere-i Türkî’si ve Hikmet-i Târîh’i, Kâtib Çelebi’nin Düstûrü’l-amel li-ıslâhi’l-halel ve Mîzânü’l-hak fî ihtiyâri’l-ehak adlı kitapları, Behcet Molla’nın Bufon’dan yaptığı Târîh-i Tabîî tercümesi gelir.

Paris’e kaçışı

1865’te Tasvir-i Efkar’ı Namık Kemal’e bırakıp Fransa’ya gitti. Şinasi’nin bu gidişinin arkasında 1 Ocak 1865’te yürürlüğe konacak olan Matbuat Nizamnâmesi’nin ağır şartlarının bulunduğu tahmin edilmektedir. Paris’te sözlük çalışmalarına yöneldi. Masrafları Mustafa Fazıl Paşa tarafından karşılandı, Jean Pietri vasıtasıyla Nâmık Kemal’le haberleşti. Ancak Namık Kemal ve diğer Yeni Osmanlılar Paris’e geldiklerinde onlardan uzak durarak çalışmalarına devam etti. Société Asiatique Üyeliği’nden ayrıldı.

1867’de Sultan Abdülaziz Paris’e gelince Padişaha refakat eden Fuad Paşa ile görüşüp İstanbul’a dönmesi konusunda söz veren Şinasi, padişahın maiyetiyle beraber Peşte’ye gitti. Padişahın ayrılmasının ardından orada bir süre daha kalıp Macar dil bilginleri ve şarkiyatçılarla görüştü. 24 Eylül 1867’de Köstence yoluyla İstanbul’a dönen Mustafa Fazıl Paşa’nın Peşte’den onu da alıp İstanbul’a getirdiği düşünülür. Sadece birkaç ay İstanbul’da kalan Şinâsi bu arada, Fuad Paşa’ya bir dilekçeyle başvurup İstanbul’a dönmesi yolunda yardım ricasında bulunan karısını bu davranışından dolayı boşadı.

Paris’e kısa bir süre sonra tekrar döndü. Burada kaldığı iki yıla yakın sürede, Fransa Millî Kütüphanesi’nde Osmanlı Lügati için çalıştı. Neredeyse hayatının tek amacı haline gelen bu eser “tı” harfine kadar hazırlanmıştır. Ancak bu çalışmaların günümüze kadar hiçbir parçası ele geçmemiştir.

Son yılları

Şinasi, 1869’da İstanbul’a dönüp bir matbaa açtı ve eserlerinin basımıyla uğraşmaya başladı. Önce Bâbıâli’deki matbaasına yerleşip dizgi işlerini kolaylaştırıcı bir sistem arayışına girdi, ilâveleriyle beraber 500-600 çeşidi bulan harf sayısını 112’ye indirdi ve bu yeni teknikle eserlerini bastı.

13 Eylül 1871’de beyin tümöründen vefat etti. Ayaspaşa Mezarlığı’na defnedildi. Mezarının yeri kaybolmuştur.

Ölümünden sonra yapılanlar




Şinasi’nin ölümünden sonra Ebüzziya Tevfik, “Müntahabat-ı Tasvir-i Efkâr” (1885–1886) adlı kitabı hazırladı.

Yine Ebuzziya Tevfik tarafından aynı isimle 1894 yılında çıkarılan başka bir kitapta ise Şinasi’nin Tasvir-i Efkâr’da çıkan bazı makaleleri bir araya toplanmıştır.

Fatîn Efendi’nin Hâtimetü’l-eş‘âr adlı tezkiresinin, Şinâsi tarafından yeni bir tertip ve ifadeyle hazırlanan baskısının ilk elli iki sayfasını (17-21 arası eksik) Ömer Faruk Akün formalar halinde ele geçirip 1961’de yayımlandı.

Eserleri

  • Tercüme-i Manzûme (1859)
  • Şair Evlenmesi (1860)
  • Müntehabât-ı Eş‘âr (Dîvân-ı Şinâsî). (1862)
  • Müntehabât-ı Tasvîr-i Efkâr (1885–1886)
  • Fatîn Tezkiresi (İlk 52 sayfası mevcut)
  • Sarf ü Nahv-i Türkî (mevcut değil)
  • Kāmûs-ı Osmânî (mevcut değil)
  • Tercüman-ı Ahval(ilk ozel gazete).

 

Sosyal Medyada Paylaş Facebook Twitter Google+

Mobil Uygulamamızı İndirin, Açık Lise Sınavları Sorun Olmaktan Çıksın!


Etiketler: , , , ,
Eklenme Tarihi: 26 Ocak 2018

Facebook Yorumları

Konu hakkında yorumunuzu yazın