İlkçağ Medeniyetleri

yorumsuz
206

ESKİ CAĞLARDA TÜRKİYE’NİN ÇEVRESİNDEKİ KÜLTÜR VE MEDENİYETLER

A. MISIR

Eski, Orta ve Yeni İmparatorluk olmak üzere siyasi tarihi üç kısma ayrılan
Mısır’da uygarlığın simgesi olan Piramitler Eski İmparatorluk döneminde inşa edildi. Yeni İmparatorluk döneminin en önemli olayı ise Hititlerle yapılan Kadeş Savaşları ve Antlaşması’dır. Ege Göçleriyle zayıflayan Mısır, daha sonra Pers egemenliğine girdi.

B. MEZOPOTAMYA

Dicle ile Fırat nehirleri arasındaki bölgeye Mezopotamya adı verilmiştir.
Mezopotamya’nın siyasi tarihi Sümerliler ile başlamaktadır. Sümerliler MÖ 3000’lerde Site ad verilen ve en önemlileri Ur, Uruk, Kiş, Umma ve Lagaş olan şehir devletleri kurdu.  Sümerlerde bütün şehir devletlerini bir yönetim altında birleştirmiş olan krallara “Lugal kalma” ünvanı verilirdi. Mezopotamya’daki Sümer egemenliği, MÖ 2750 yılında Akad Kralı Sargon tarafından sona erdirilmiştir.

Mezopotamya’da kurulan ikinci büyük devlet, Akad Krallığı’dır. MÖ 2000 yıllarında Mezopotamya Arabistan’dan gelen Amurrular Babil şehri merkez olmak üzere Babil Devleti’ni kurdu. Bu devletin en ünlü hükümdarı, kendi adıyla bilinen ilk yazılı (Hammurabi Kanunları)nı da çıkartan Hammurabi’dir.

Asurlular MÖ 200’de Arabistan’dan gelerek Asur şehri çevresine yerleşmişlerdir. Asurlular en parlak dönemlerini kral Asurbanipal döneminde yaşamışlardır. Asurlular ticarete büyük önem vermiş ve Anadolu’da Karum adı verilen pazarlar kurmuştur. Tarihte bilinen ilk kütüphaneyi kurmuşlardır.

C. EGE VE YUNANİSTAN

MÖ III. ve II. binyılda Girit, Ege Adaları, Yunanistan ve Anadolu’nun batı kıyılarında gelişen uygarlığa Ege Uygarlıkları denir. Ege ve Yunan medeniyetinin ilk ortaya çıktığı yer Girit adasıdır. MÖ II. binde Akalar Yunanistan’a yerleştiler Aka hakimiyetine MÖ XII. yüzyılda Dorlar son verdiler. Dorlarla birlikte Yunanistan’da ‘polis’ adı verilen şehir devletleri kuruldu. En önemlileri Atina, Isparta, Karint ve Larissa’dır.

D. FENİKELİLER VE İBRANİLER

Bugünkü Lübnan Dağları ile Akdeniz arasında kalan bölgede yaşayan Fenikeliler deniz ticareti sayesinde zenginleştiler. Biblos, Sayda ve Sur gbi şehir devletleri kurdular.

İbranîler de Sâmî asıllı olup bir süre Suriye ve Mezopotamya arasında oturduktan sonra M.Ö. II. bin başlarında bugünkü Filistin’e yerleştiler. İbrani Devleti M.Ö. XVII. yüzyılda Hz. Davud tarafından kuruldu. İsrail Devleti’ne Asurlular, Yahudi Devleti’ne ise Babilliler son vermişlerdir. Hz. Musa’dan dolayı Musevi diye de anıldılar.

E. KÜLTÜR VE UYGARLIK

1. Devlet Yönetimi

Mısır:

Devlet bir krallıktı. Krallara Firavun denirdi. Kral bütün insanların üstünde bir varlık olup dinî ve siyasi otoriteyi şahsında toplamıştı.

Mezopotamya:

Site adı verilen şehir devletlerini patesiler yönetirdi. Babil kralı Hammurabi ise tarihte bilinen ilk mutlak krallığı kurdu.

Ege ve Yunanistan:

Polis adı verilen şehir devletlerini önce krallar daha sonra aristokratlar yönetti. Savaş zamanında tiranlık yönetimi kurulurdu. Orta sınıfla asiller arasındaki mücadelenin sonunda demokrasi kuruldu.

Fenike ve İbraniler:

Fenikeliler şehir devletleri halinde yaşadılar. İbraniler, dini esaslara göre krallıkla yönetilmişlerdir.

2. Din ve İnanış

Mısır:

Çok tanrılı bir din anlayışı vardı. Öldükten sonra tekrar hayata döneceklerine inandıkları için ölülerini mumyalamışlardır.

Mezopotamya:

Her sitenin bir tanrısı vardı. Tanrılar için Ziggurat adı verilen çok katlı tapınaklar yapmışlardır.

Ege ve Yunanistan:

Ege medeniyetinde çok tanrılı inanç vardı. Yunanlılar tanrılarını insan şeklinde düşünmüşler ve heykellerini yapmışlardır. Tanrılarının gazabını önlemek için olimpiyat oyunları düzenlediler.

Fenikeliler ve İbraniler:

Fenikeliler çok tanrılı inanca sahiptiler. İbraniler ise tarihte ilk tek tanrılı ilahi dine inanmışlardır.

3. Sosyal ve İktisadi Hayat

Mısır:

Kraldan sonra üst sınıfta, vezirler ve rahipler bulunurdu. Tarım ve madencilik gelişmişti.

Mezopotamya:

Halk hürler, korunanlar ve köleler olmak üzere üç sınıfa ayrılıyordu. İlk kanun Lagaş Kralı Urukagina tarafından MÖ 2375 yılında hazırlandı. Mezopotamya’da çıkarılan kanunlar içerisinde en gelişmiş ve tanınmış olanı Hammurabi kanunlarıdır. Tarım, havyacılık ve ticarete gelişmiştir.

Ege ve Yunanistan:

Halk dört büyük sınıfa ayrılmıştır. Birincisi kral ve zengin toprak sahiplerinden meydana gelen asiller sınıfı idi. İkinci sınıf tüccarlar, üçüncü sınıf ise küçük toprak sahiplerinden oluşuyordu. Kölelerin hiçbir hakları yoktu.
Yunanlılar; Yunanistan’ın tarıma elverişli olmayışı, denize kıyısının fazla olması ve sosyal çatışmalar sebebiyle kolonileri kurdu.

4. Yazı, Dil ve Edebiyat

Mısır:

Hiyeroglif adı verilen Mısır resim yazısı MÖ 4000’lerde bulunmuştur. Yazı papirüs adı verilen kamış türü bitkilere yazılırdı. Hiyeroglif yazısı 1822 yılında Fransız bilgini Şampolyon tarafından okunmuştur.

Mezopotamya:

Sümerlerin MÖ 3500 yıllarında çivi yazısını kullanmaya başlamasıyla Tarih Çağlarına geçildi. Yazıyla beraber Gılgamış Destanı, Tufan Hikâyesi ve Yaradılış manzumesi gibi destanlar oluşturuldu.

Ege ve Yunanistan:

Yunanlılar yazıyı MÖ VIII. yüzyıl başlarına doğru Fenikelilerden almışlardır. Yunan edebiyatında yer alan, ilk edebî tür, Homeros’un İliada (İlyada) ve Odyyssia (Odesa) destanlarıdır. Fenikeliler ve İbraniler: Fenikeliler 22 harfli bir alfabe kullanmış, bu alfabe Latin alfabesinin temelini oluşturmuştur.

5. Bilim ve Sanat

Mısır:

Özellikle matematik ve tıpta ilerlemiş, bunun yanında astronomi ve geometride önemli buluşlara imza attılar. “Pi” sayısı, güneş yılı esaslı takvim, yılın 365 gün olarak belirlenmesi ve 12 aya bölünmesi ve ilk yıldız listesi Mısırlılar tarafından bulundu. Mısırlıların bulduğu güneş yılı takvimini Yunanlılar ve Romalılar geliştirerek Miladi Takvim haline getirdi. Mısır piramitleri (Keops, Kefren, Mikerinos) dünyanın yedi harikasından biri sayılmaktadır.

Mezopotamya:

Daireyi 360 parçaya bölmüş olan Sümerler, uzunluk, hacim, alan ve ağırlık ölçülerini hesaplamış, çarpma ve bölme işlemlerini bulmuşlardır.
Burçları bulan Sümerler bir yılı 360 gün olarak tespit etmişler bunu 12 aya bölerek gece ve gündüzü 12’şer saatlik iki dilime ayırmışlardır.
Babilliler Ay’ın hareketlerine bağlı olarak 354 günlük bir takvim meydana getirmişlerdir. Tarihte ilk kubbe ve kemer tekniği Sümerler tarafından Ziggurat adı verilen tapınaklarda kullanılmıştır.

Ege ve Yunanistan:

Felsefe İyonya’dan Yunanistan’a geçmiştir. Yunan felsefesinin temsilcileri Sokrat, Eflatun ve Aristo’dur. Tarih alanında Heredot, Tukidides ve Ksenefon önemli eserler vermiştir. Hipokrat modern tıbbın kurucusu olmuştur.

Fenike ve İbraniler:

Fenikeliler şehircilikte ilerledi. İbraniler’in yaptığı en önemli eser Hz. Süleyman Mâbedi’dir. Bu eser Babil hükümdarı Nabukadnezar tarafından yıktırılmıştır.

Sosyal Medyada Paylaş Facebook Twitter Google+

Admin'in Notu: Arkadaşlar. çözdüğünüz testlerle ilgili yorum yazarak bize çalışmamızda yol gösterin. Hangi dersten test eklenmesini istediğinizi, hangi testleri çözdüğünüzü kendi adınız veya nickname'inizle yorum yazarak belirtirseniz sevinirim.


Etiketler:
Eklenme Tarihi: 14 Ocak 2016

Facebook Yorumları

Konu hakkında yorumunuzu yazın