Kırım Savaşı ve Paris Antlaşması

yorumsuz
348

Kırım Savaşı (1853-1856)

Rusya, Hünkâr İskelesi Antlaşması ile elde ettiği hakları, Londra Boğazlar Sözleşmesi (1841) ile kaybetmişti. Rus Çarı I. Nikola, Avrupa’da 1848 ihtilallerinin meyda- na getirdiği karışıklıklardan yararlanarak Osmanlı Devleti üzerindeki Rus emellerini gerçekleştirmek için harekete geçti. Bunun için öncelikle İngiltere’nin desteğini ya da onayını almak istedi. Bu nedenle İngiltere’ye “hasta adam” diye adlandırdığı Osmanlı Devleti’ni paylaşmayı teklif etti. Fakat İngiltere, Osmanlı Devleti’nin devamını çıkarlarına daha uygun gördüğü için bunu kabul etmedi.

I. Nikola, İngiltere’den olumlu cevap alamayınca bu işi tek başına yapmaya karar verdi. Bunun içinde kutsal yerler sorununu ortaya çıkardı. Kudüs ve Filistin’de başta Hz. İsa olmak üzere Hıristiyan büyüklerine ait kutsal yerler ve tapınaklar vardı. Bu yerlerin bakım, onarım ve korunmasını Osmanlı Devleti, Fransızlara vermişti. Hı- ristiyanlarca kutsal sayılan bu yerlerde Katolik ve Ortodoks rekabeti başlamıştı. Rus çarı, Prens Mençikof’u İstanbul’a göndererek kutsal yerler sorununu kendi istediği şekilde çözmek istedi. Menkiçof, Osmanlı Devleti’nden, Ortodokslara daha fazla ayrıcalık isteyerek Osmanlı topraklarında yaşayan bütün Ortodoksların Rusya tarafından korunma hakkının tanınmasını istedi. Osmanlı Devleti bu istekleri reddetti.

Rusya isteklerini zorla elde etmek için 1853’te Osmanlı Devleti’ne savaş açtı. Ruslar önce Eflak ve Boğdan’ı işgal ettiler. İngiltere ve Fransa, Rusya’nın Balkanlar- da etkinliğini artırmasını çıkarlarına aykırı gördüklerinden donanmalarını İstanbul’a gönderdiler. 1841 Londra Boğazlar Sözleşmesi’nin ihlal edildiğini ileri süren Ruslar, Sinop’a bir baskın yaparak Osmanlı filosu yaktı(1853). Bu durum karşısında İngiltere ve Fransa, Osmanlı Devleti’yle ittifak antlaşması yapıp Rusya’ya savaş açtı. Osmanlı, İngiliz, Fransız kuvvetlerinden meydana gelen kuvvetli bir ordu Kırım’a asker çıkardı. Bir süre sonra İtalya birliğini kurmaya çalışan ve bunun için Fransa ve İngiltere’nin desteğini almaya çalışan Piyemonte (Sardinya Krallığı) hükümeti de savaşa katıldı. Müttefikler Kırım’da Rusları yenilgiye uğratarak Sivastopol Kalesi’ni ele geçirdiler. Bunun üzerine Rusya barış istemek zorunda kaldı.

Paris’te toplanan barış konferansına İngiltere, Fransa, Rusya, Avusturya, Prusya, Piyemonte ve Osmanlı Devleti katıldı. Yapılan görüşmeler sonucunda Paris Antlaşması imzalandı(1856).

Paris Antlaşması (1856)

  • Osmanlı Devleti bir Avrupa devleti sayılacak ve Avrupa devletler hukukundan yararlanacak,
  • Osmanlı Devleti’nin toprak bütünlüğü Avrupalı devletlerin garantisi altında olacak,
  • Boğazlar, 1841 Londra Sözleşmesi’ne göre yönetilecek, bütün devletlerin savaş gemilerine kapatılacak,
  • Karadeniz tarafsız hâle getirilecek, tüm devletlerin savaş gemilerine kapalı fakat ticaret gemilerine açık olacak,
  • Osmanlı Devleti ve Rusya, Karadeniz’de tersane kuramayacak ve donanma bulunduramayacak,
  • Eflak ve Boğdan’a özerklik verilecek,
  • Osmanlı Devleti’nin ilan ettiği Islahat Fermanı, büyük devletlerce dikkate alınacak fakat bu devletler fermanın uygulanmasına karışmayacaklardı.

Osmanlı Devleti, Kırım Savaşı’ndan galip çıktığı hâlde müttefiklerinden beklediği desteği göremedi. Karadeniz’deki haklarını kaybetti. Osmanlı toprak bütünlüğünün Avrupa devletlerinin koruması altında olması, Osmanlı Devleti’nin kendi topraklarını koruyamayacak kadar zayıfladığını ortaya koydu. Karadeniz’in tarafsız hâle getirilmesiyle İngiltere ve Fransa, Akdeniz’deki çıkarlarını korumuş oldu.

Bu savaş Osmanlı ekonomisini olumsuz etkiledi. Osmanlı Devleti ilk defa Avrupa devletlerinden (İngiltere ve Fransa) borç para aldı. Kısa vadeli ve yüksek faizli bu borçlanma, artarak devam etti. II. Abdülhamit zamanında devlet, Avrupalılardan aldığı paraların taksitlerini ve faizlerini ödeyemeyecek bir hâle geldi. Osmanlı Devleti’nin iflası demek olan bu durum, borç veren Avrupa devletlerini harekete geçirdi. 1881 Muharrem Kararnamesi ile dış borçların ödenmesinde yeni esaslar belirlendi. Avrupa devletleri 1882 yılında Düyunu umumiye İdaresi’ni (Genel Borçlar İdaresi) kurarak Osmanlı Devleti’nin pul, tütün, tuz, ipek, bal vb. gelir kaynaklarına   el koydu.

Önceki konu:

Tanzimat Fermanı (3 Kasım 1839)

Sonraki konu:

Islahat Fermanı (1856)

Sosyal Medyada Paylaş Facebook Twitter Google+

Admin'in Notu: Arkadaşlar. çözdüğünüz testlerle ilgili yorum yazarak bize çalışmamızda yol gösterin. Hangi dersten test eklenmesini istediğinizi, hangi testleri çözdüğünüzü kendi adınız veya nickname'inizle yorum yazarak belirtirseniz sevinirim.


Etiketler:
Eklenme Tarihi: 17 Şubat 2016

Facebook Yorumları

Konu hakkında yorumunuzu yazın