ıı. Meşrutiyet

yorumsuz
425

II. MEŞRUTİYET VE SİYASİ GELİŞMELER

2. Meşrutiyet’in İlanı

Kanunuesasi, Osmanlı padişahına olağanüstü bir durumla karşılaşırsa meclisi kapatma yetkisi vermişti. II. Abdülhamit 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nı bahane ederek meclisi kapatmıştı (14 Şubat 1878). Bu durum meşrutiyet yanlısı aydınları ha- rekete geçirdi. Meşrutiyet yanlıları İttihat ve Terakki Cemiyeti’ni kurdular (1889). Cemiyetin amacı 1876 Kanunuesasi’ni tekrar yürürlüğe koymak, Mebusan Meclisi’nin açılmasını sağlamaktı.

Osmanlı Devleti’nde bu gelişmeler olurken 1908’de Rus çarı ve İngiltere kralı, Reval’de bir araya gelerek Makedonya’nın Osmanlı Devleti’nden ayrılması, Boğazlar meselesi ve Balkanların geleceği konusunu görüştüler. Bu durum İttihat ve Terakki Cemiyeti yöneticilerini harekete geçirdi. Avrupa devletlerinin müdahalelerinin önüne geçmek için meşrutiyetin yeniden ilan edilmesi için çalışmalara başladılar. Kolağası Niyazi Bey’in Manastır, Enver Bey’in Selanik taraflarında birlikleriyle başlattıkları isyan kısa sürede yayıldı. İsyanın ve karışıklığın bütün ülkeye yayılmasından çekinen II. Abdülhamit meşrutiyeti ilan etmek zorunda kaldı (24 Temmuz 1908).

31 Mart Olayı

2. Meşrutiyet’in ilanı ile yapılan seçimler sonunda Mebusan Meclisi yeniden açıldı. Ancak bir süre sonra Mebusan Meclisi’nde İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne bağlı milletvekilleriyle karşıtları arasında anlaşmazlık çıktı. Bazı gazeteler meşrutiyet

yönetimine ve İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne karşı ağır eleştirilerde bulundular. Bu gazetelerden biri olan Serbesti gazetesinin başyazarı Hasan Fehmi’nin vurularak öl- dürülmesiyle meşrutiyete karşı olanlar İstanbul’da çeşitli gösteriler yaptılar. Bu ge- lişmeler sonunda Avcı taburlarında görevli bazı askerler Mebusan Meclisi’nin önüne gelerek ateş etmeye başladılar(13 Nisan 1909). İsyancılar gazete binalarına saldırdılar bazı milletvekillerini, İttihat ve Terakki Cemiyeti yanlılarını öldürdüler.

İstanbul’daki isyan Selanik’te duyulunca İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin önde gelenleri harekete geçerek komutanlığını Mahmut Şevket Paşa’nın yaptığı Hareket Ordusu’nu İstanbul’a gönderdiler. Bu ordunun kurmay başkanlığını Mustafa Kemal yapıyordu. Hareket Ordusu isyanı kısa sürede bastırdı (24 Nisan 1909). II. Abdülha- mit tahttan indirilerek Selanik’e sürgüne gönderildi. Yerine kardeşi V. Mehmet Reşat getirildi.

Rumi takvime göre 31 Mart gününe rastladığı için 13 Nisan 1909 günü başla- yan bu isyana tarihimizde 31 Mart Vakası adı verilir. II. Meşrutiyet’in ilanından sonra meydana gelen karışıklıklardan yararlanan Bulgaristan, bağımsızlığını ilan etti. Avusturya- Macaristan İmparatorluğu, Bosna- Hersek’i topraklarına kattı. Girit, Osmanlı Devleti’nden ayrılarak Yunanistan’a bağlanma kararı aldı.

II. Meşrutiyet’in ilanı ile 1876 Anayasası tekrar yürürlüğe girdi. Kanunuesasi’de önemli değişiklikler yapıldı. Bakanların meclise karşı sorumlu oldukları kabul edildi. Padişahın yetkileri kısıtlandı. Kişi hak ve özgürlükleri alanında da demokratik geliş- meler meydana geldi. Tutuklama ve cezalandırmalarda yasaya uygunluk şartı getirilerek padişaha tanınan sürgüne yollama yetkisi kaldırıldı. Basının sansür edilemeyeceği esası getirilerek, toplanma ve dernek kurma hakları kabul edildi. II. Meşrutiyet döneminde İttihat ve Terakki, Ahrar, Itilaf Fırkaları kurularak çok partili yaşama adım atılmış oldu.

Bu devirde İttihat ve Terakki Fırkası ülke yönetiminde söz sahibi oldu. İttihat ve Terakki Fırkası iç politikada Türkçülüğü esas alırken dış politikada Alman yanlısı bir politika izledi. Bununla Osmanlı Devleti’ni Rusya, İngiltere ve Fransa’ya karşı koru- mayı ve kaybedilen toprakları geri almayı planlıyorlardı.

Osmanlı’da Nüfuz Mücadelesi ve Demiryolu Savaşları

Osmanlı Devleti’nin askerî, ekonomik ve siyasi gücü XIX. yüzyılda iyice azalmıştı. Osmanlı Devleti’nin bu durumdan yararlanan Avrupa devletleri, Osmanlı topraklarında önce nüfuz bölgeleri oluşturmak, ardından da bu bölgeleri sömürge imparatorluklarına katmak için Osmanlı ülkesinde demir yolu yapımına önem verdiler.

istanbul-hicaz-demiryolları

Avusturya Balkanlarda, Rusya doğuda, Fransa Suriye’de demir yolu yaparak bu bölgeleri ele geçirmeyi amaçladılar. Almanya ise Orta Doğu petrollerini ele geçirmek için Osmanlı Devleti ile diplomatik ilişkilerini geliştirdi. Osmanlı ülkesine önemli ölçüde Alman sermayesi girdi. 1889’da Anadolu Osmanlı Şömendöfer Kumpanyası kuruldu. Bu şirket İstanbul (Haydarpaşa)-İzmit demir yolu hattını Ankara’ya bağladı. Daha sonra Konya- Basra Körfezi demir yolu imtiyazını elde etti. Almanya bu hat ile Toroslar üzerinden Adana’ya inmeyi, oradan da Musul üzerinden Bağdat’a, nihayet Basra’ya ulaşmayı amaçlıyordu.

Önceki konu:

Berlin Kongresi ve Sonrası

Sonraki konu:

Osmanlı’da Dağılmayı Önleme Çabaları

Sosyal Medyada Paylaş Facebook Twitter Google+

Admin'in Notu: Arkadaşlar. çözdüğünüz testlerle ilgili yorum yazarak bize çalışmamızda yol gösterin. Hangi dersten test eklenmesini istediğinizi, hangi testleri çözdüğünüzü kendi adınız veya nickname'inizle yorum yazarak belirtirseniz sevinirim.


Etiketler: , ,
Eklenme Tarihi: 19 Şubat 2016

Facebook Yorumları

Konu hakkında yorumunuzu yazın