19. yüzyılda Osmanlı Devleti ve Savaşlar

yorumsuz
359

19. yüzyılda Osmanlı Devleti ve Savaşlar

TRABLUSGARP SAVAŞI

1870’de siyasi birliğini tamamlayan İtalya, gelişen sanayisine kaynak bulmak amacıyla ham madde ve pazar arayışına girdi. Bu amacına ulaşmak için Trablusgarp’ı alarak Afrika’nın içlerine doğru ilerlemeyi planladı. Trablusgarp’ın coğrafi konum iti- bariyle İtalya’ya yakın olması ve Osmanlı Devleti’nin burayı karadan ve denizden savunacak gücünün olmaması İtalya’nın işini kolaylaştırıyordu. İtalya 1911 yılında Osmanlı Devleti’ne savaş açıp Trablusgarp’a asker çıkarmaya başladı. İngiltere ta- rafsızlık bahanesiyle Osmanlı ordusunun Mısır’dan geçişine izin vermedi. Deniz gü- cünün yetersizliği nedeniyle donanma da gönderilemedi. Bunun üzerine Osmanlı Devleti, içlerinde Mustafa Kemal, Enver Bey, Ali Fethi Bey gibi gönüllü subayları böl- geye gönderdi. Bu subaylar yerli halkı teşkilatlandırarak İtalya ile mücadeleye başla- dılar. Mustafa Kemal, Derne ve Tobruk’ta; Enver Bey ise Bingazi’de önemli başarılar elde ettiler. İtalyan kuvvetleri asker ve teçhizat üstünlüğüne rağmen Trablusgarp kı- yılarından içeri giremediler. İtalya bölgedeki direnişi kıramayınca Osmanlı Devleti’ni barışa zorlamak için Ege Denizi’nde On İki Ada’yı işgal etti. Çanakkale Boğazı’nı topa tuttu. Bu sırada Karadağ’ın Osmanlı Devleti’ne saldırısıyla Balkan Savaşları başladı. İki cephede birden savaşamayacağını anlayan Osmanlı Devleti barış istemek zorun- da kaldı. Osmanlı Devleti ile İtalya arasında Ouchy (Uşi )Antlaşması yapıldı (1912). Bu antlaşmaya göre:

  • Trablusgarp ve Bingazi İtalya’ya verilecek,
  • Balkanlardaki durum kesinleşinceye kadar On İki Ada geçici olarak İtalya’da kalacak,
  • Trablusgarp halkı dinî bakımdan Osmanlı halifesine bağlı olacaktı.

Uşi Antlaşması ile Osmanlı Devleti Kuzey Afrika’daki son toprağını kaybet- miş oldu. Böylece Kuzey Afrika’daki egemenliği sona ermiş oldu. İtalya, Balkan Savaşları’nın bitmesine rağmen, On İki Ada’yı Osmanlı Devleti’ne geri vermedi. II. Dünya Savaşı’ndan yenik çıkınca adaları Yunanistan’a verdi (1947).


BALKAN SAVAŞLARI

Dömeke Meydan Savaşı

Yunanistan, 1829 Edirne Antlaşması’yla bağımsızlığını elde etmişti. Yunanistan, Rumların yaşadığı yerlerin tümüyle kendisine katılması ideali ile çalışmalar başlattı. Megali İdea denen bu amacını hayata geçirmek için Etnik-i Eterya Cemiyeti’ni kurmuştu. Bu cemiyetin kışkırtmaları sonucunda 1896 yılında Girit’te isyan çıktı. Bunun üzerine Yunanistan Girit’e asker çıkardı. Bu gelişmeler Osmanlı – Yunan savaşına neden oldu. Osmanlı ordusu Yunanlıları Dömeke Meydan Savaşı’nda yenilgiye uğrattı (1897). Türk ordusuna Atina yolunun açılması Avrupa devletleri ve Rusya’yı telaşlandırdı. Bu devletlerin girişimiyle İstanbul’da bir konferans toplandı. Konferans sonunda tarafların savaştan önceki sınırlara çekilmesi kabul edildi. Avrupa devletleri ve Rusya’nın baskıları ile Girit özerk hâle getirildi. Başına da Yunanlı bir vali atandı. Yunanistan, II. Meşrutiyet’in ilanından sonra Osmanlı Devleti’nin karışık durumundan yararlanarak Girit’i topraklarına kattı (1908).

I. Balkan Savaşı

Trablusgarp Savaşı devam ederken Rusya’nın kışkırtması ile harekete geçen Yu- nanistan, Sırbistan, Bulgaristan ve Karadağ, Osmanlı Devleti’ni Balkanlardan atmak ve topraklarını paylaşmak için aralarında bir ittifak kurdular. Osmanlı Devleti’nden Hıristiyanların ezildiği gerekçesiyle Makedonya’da ıslahat yapmasını istediler. İstek- leri kabul edilmeyince Osmanlı Devleti’ne savaş açtılar ( 8 Ekim 1912). Karadağlıla- rın saldırısıyla başlayan savaşta, Osmanlılar dört cephede birden savaşmak zorunda kaldı. Bulgarlar, Edirne, Kırklareli ve Lüleburgaz’ı ele geçirip Çatalca’ya kadar ilerle- diler. Yunanlılar Ege adalarını ve Selanik’i ele geçirdiler. Makedonya; Sırplar, Kara- dağlılar ve Bulgarlar tarafından işgal edildi. Osmanlı Devleti ile sınırı kalmayan Arna- vutluk bağımsızlığını ilan etti(1912). Avrupa devletleri durumu değerlendirmek ve Balkanlardaki savaşı durdurmak için Londra’da bir konferans düzenlediler. Londra Konferansı devam ederken İttihat ve Terakki Partisi, Babıali baskını ile hükümeti ele geçirdi (23 Ocak 1913).

Londra Konferansı sonunda Osmanlı Devleti ile Yunanistan, Sırbistan, Bulga- ristan ve Karadağ arasında Londra Antlaşması imzalandı (30 Mayıs 1913). Bu antlaşmaya göre:

  • Edirne, Kırklareli, Dedeağaç ve Trakya’nın tamamı Bulgaristan’a verilecek, Midye- Enez hattı sınır olacak,
  • Güney Makedonya, Selanik ve Girit, Yunanistan’a verilecek,
  • Orta ve Kuzey Makedonya Sırbistan’a bırakılacak,
  • Arnavutluk ve Ege adalarının durumu büyük devletlerin kararına bırakılacaktı.

II. Balkan Savaşı

Londra Antlaşması’yla Bulgaristan, diğer Balkan devletlerinden daha geniş topraklar elde etmiş ve tarihinde ilk kez Ege Denizi’nde kıyılara sahip olmuştu. Bu durum Balkan devletleri arasındaki birliği bozdu. Bulgaristan’ın daha fazla toprak aldığını öne süren Sırbistan, Yunanistan ve Karadağ birleşerek Bulgaristan’a savaş açtılar. Bu sırada Romanya’da Bulgaristan’a karşı savaşa katıldı. Böylece II. Balkan Savaşı başlamış oldu( 29 Haziran 1913). II. Balkan Savaşı’nda Bulgarlar her cephede yenilgiye uğradı. Bu durumdan yararlanan Osmanlı Devleti, Bulgaristan’a savaş açarak Edirne ve Kırklareli’ni geri aldı. Bulgaristan’ın barış isteği üzerine Yunanistan, Sırbistan, Karadağ ve Romanya arasında Bükreş Antlaşması imzalandı II. Balkan Savaşı’nı bitiren antlaşmalar imzalandı. Bulgaristan ve Osmanlı Devleti arasında İstanbul Antlaşması imzalandı(29 Eylül 1913). Bu antlaşma ile Edirne, Kırklareli ve Dimetoka Osmanlı Devleti’nde, Kavala ve Dedeağaç Bulgaristan’da kalacak, Meriç Irmağı iki devlet arasında sınır olacaktı. Bulgaristan’da kalan Türkler, Bulgarlarla eşit haklara sahip olacaktı.

II. Balkan Savaşı sonunda Osmanlı Devleti ile Yunanistan arasında Atina Ant- laşması yapıldı( 14 Kasım 1913). Buna göre Osmanlı Devleti, Selanik, Yanya ve Girit’in Yunanistan’a ait olduğunu kabul etti. Buna karşılık Yunanistan, Türk azınlığın dinî ve kültürel haklarını güvence altına aldı.

Önceki konu: 19. yüzyılda Osmanlı’da Kültür Sanat ve Mimari Sonraki konu: 1. Dünya Savaşı ve Osmanlı Devleti’nin Sonu
Sosyal Medyada Paylaş Facebook Twitter Google+

Admin'in Notu: Arkadaşlar. çözdüğünüz testlerle ilgili yorum yazarak bize çalışmamızda yol gösterin. Hangi dersten test eklenmesini istediğinizi, hangi testleri çözdüğünüzü kendi adınız veya nickname'inizle yorum yazarak belirtirseniz sevinirim.


Etiketler:
Eklenme Tarihi: 20 Şubat 2016

Facebook Yorumları

Konu hakkında yorumunuzu yazın